Jualan dalam talian mula dikenakan cukai sebaik sahaja ia bertukar menjadi sebuah perniagaan. Jika anda membeli atau membuat barang untuk dijual demi mendapatkan keuntungan, keuntungan tersebut tertakluk kepada cukai, tidak kira berapa kecil jumlahnya atau sama ada anda menganggapnya sebagai pendapatan sampingan (side hustle) mahupun hobi. Namun, jika anda sekadar mengosongkan barang-barang lama yang pernah dibeli untuk kegunaan sendiri dan menjualnya di Carousell atau eBay, anda tidak menjalankan perniagaan, dan tiada apa yang perlu diisytiharkan.
Garis pemisah antara kedua-duanya tidak sentiasa jelas, terutamanya apabila jualan sambilan secara kecil-kecilan mula berkembang. Jadi, sebaiknya anda mengetahui bagaimana Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN) menilai kedudukan anda, bagaimana keuntungan dikira setelah ia dianggap perniagaan, dan cara untuk mengisytiharkannya.
Apa Yang Dikira Sebagai Perniagaan
LHDN tidak menetapkan had berdasarkan jumlah ringgit tertentu. Sebaliknya, LHDN melihat corak aktiviti anda menggunakan beberapa faktor yang dikenali sebagai badges of trade. Semua faktor ini dinilai bersama untuk menentukan sama ada jualan anda lebih kepada perniagaan, atau sekadar seseorang yang menjual barang yang tidak diperlukan lagi.
| Apa yang dilihat oleh LHDN | Petunjuk bahawa ia sebuah perniagaan |
| Kekerapan dan jumlah | Jualan tetap dan berulang, bukan sekali-sekala |
| Niat | Beli atau hasilkan barang dengan tujuan menjualnya untuk untung |
| Cara anda membiayainya | Meminjam atau melabur semula untuk membiayai stok |
| Tempoh anda menyimpan barangan | Beli dan jual dengan cepat, bukan simpan bertahun-tahun |
| Tahap pengurusan | Diuruskan seperti kedai, dengan pengurusan stok, nama jenama dan pemasaran |
Katakan anda habiskan enam bulan menjual berpuluh-puluh barang di Carousell, dan beberapa helai pakaian vintaj laku lebih mahal daripada harga belian. Anda masih belum dikira berniaga. Pakaian itu dibeli untuk dipakai sendiri, dan anda tidak menambah stok. Memang banyak barang yang terjual, tapi semua faktor lain menunjukkan anda sekadar mengosongkan almari.
Sekarang bayangkan anda membeli bundle pakaian terpakai setiap minggu, memilih barang yang dirasakan boleh dijual, dan menyenaraikannya melalui kedai yang mempunyai nama dan pengikutnya sendiri. Itu akan kelihatan kurang seperti hobi dan lebih seperti perniagaan jual beli. Anda membeli dengan niat untuk menjana keuntungan, menggunakan hasil jualan terdahulu untuk membiayai stok baharu, dan menjual semula barangan dengan masa yang agak singkat. Keuntungan tersebut tertakluk kepada cukai, walaupun jumlahnya kecil.
Cara Keuntungan Bercukai Anda Dikira
Sebaik sahaja jualan anda dikira sebagai perniagaan, anda membayar cukai ke atas keuntungan anda, bukannya ke atas jumlah keseluruhan jualan anda. Anda menolak kos yang dibelanjakan untuk memperoleh pendapatan tersebut daripada jualan anda, dan bakinya ialah keuntungan yang dikenakan cukai. Bagi penjual dalam talian, kos tersebut selalunya merangkumi stok, yuran platform dan pembayaran, pembungkusan, pos, dan pengiklanan.
Penjual kerap melakukan kesilapan pada bahagian kos yang boleh ditolak. Anda hanya menolak kos stok yang sebenarnya telah dijual pada tahun tersebut, bukan semua yang telah anda beli. Jadi, stok yang belum dijual dan masih disimpan di dalam stor tidak dikira sehinggalah tahun ia dijual. Bagi kos yang dikongsi antara kegunaan perniagaan dan peribadi (seperti bil telefon anda), anda hanya boleh menuntut bahagian yang digunakan untuk perniagaan.
Secara keseluruhannya, gambaran jualan bagi setahun mungkin kelihatan seperti berikut:
| Perkara | Jumlah (RM) |
| Jualan | 40,000 |
| Kos stok yang dijual | −22,000 |
| Yuran platform dan pembayaran | −2,400 |
| Pembungkusan dan pos | −1,800 |
| Pengiklanan | −1,500 |
| Keuntungan | 12,300 |
Anda dikenakan cukai ke atas keuntungan sebanyak RM12,300, bukannya RM40,000 yang dikira sebagai jumlah jualan.
Berapa Cukai Yang Perlu Dibayar Ke Atas Keuntungan
Jumlah RM12,300 ini tidak mempunyai kadar cukai tersendiri. Ia ditambah di atas pendapatan anda yang lain untuk tahun tersebut, seperti gaji anda, dan dikenakan cukai pada apa jua kadar yang terpakai bagi lapisan teratas pendapatan anda. Oleh itu, dua orang yang memperoleh keuntungan RM12,300 yang sama boleh membayar cukai yang sangat berbeza, bergantung kepada pendapatan sedia ada mereka.
| Berpendapatan rendah | Berpendapatan tinggi | |
| Gaji | RM40,000 | RM100,000 |
| Keuntungan perniagaan | RM12,300 | RM12,300 |
| Kadar ke atas keuntungan | 11% | 25% |
| Cukai ke atas keuntungan | RM1,353 | RM3,075 |
Angka ini sekadar anggaran dan tidak mengambil kira pelepasan cukai, tapi logiknya tetap sama. Oleh sebab keuntungan perniagaan ditambah di atas gaji, lagi tinggi pendapatan sedia ada anda, lagi tinggi cukai untuk setiap ringgit keuntungan. Keuntungan yang kecil mungkin langsung tidak dikenakan cukai selepas pelepasan ditolak. Namun, ia tetap wajib diisytiharkan. Mengisytiharkan pendapatan dan membayar cukai adalah dua perkara berbeza.
Cara Mengisytiharkan Pendapatan Perniagaan Dalam Talian
Kalau pendapatan anda hanya daripada gaji, anda failkan Borang BE. Tapi sebaik sahaja anda ada apa-apa pendapatan perniagaan, termasuk daripada jualan dalam talian, anda perlu tukar kepada Borang B. Gaji dan keuntungan perniagaan kemudiannya diisytiharkan sekali dalam borang yang sama.
Tarikh akhir Borang BE ialah 30 April, manakala Borang B pula 30 Jun, dengan tempoh lanjutan sehingga 15 Julai jika difailkan secara dalam talian. Kedua-duanya difailkan melalui portal dalam talian LHDN, MyTax. Kira keuntungan anda dulu sebelum log masuk, dan simpan rekod selama tujuh tahun sekiranya LHDN minta untuk menyemaknya.
Jika ini kali pertama anda memfailkan pendapatan perniagaan, panduan kami tentang cara memfailkan cukai untuk perniagaan sampingan menerangkan prosesnya langkah demi langkah.
Apa Yang Perlu Dibuat Jika Anda Belum Mengisytiharkan Pendapatan
Platform jualan dalam talian seperti Shopee dan Lazada boleh berkongsi maklumat penjual dengan LHDN. Jadi, pendapatan dalam talian yang tidak dilaporkan boleh terbongkar di kemudian hari, walaupun tiada siapa yang membangkitkannya ketika itu.
Kalau anda sudah beberapa tahun berniaga tanpa mengisytiharkan pendapatan, lebih baik anda membetulkannya sendiri daripada menunggu LHDN bertindak. Mereka yang tampil secara sukarela biasanya dilayan dengan lebih bertolak ansur, malah LHDN pernah menjalankan program pengisytiharan sukarela khas untuk situasi seperti ini. Ejen cukai berlesen boleh bantu anda kira apa yang perlu dilaporkan bagi tahun-tahun sebelumnya dan uruskan dokumentasinya. Kosnya biasanya jauh lebih murah berbanding penalti jika LHDN sendiri yang membuat taksiran.
Ikuti saluran WhatsApp rasmi kami untuk tip kewangan dan kemas kini terkini.
Pugaleshwaran Raja Kumaran adalah seorang Pengarah Eksekutif Cukai di ThinkTx Consultants dengan pengalaman lebih sedekad dalam melaksanakan penyelesaian cukai yang strategik dan praktikal. Dengan pengalaman tersebut, beliau menjadi penasihat kepada individu-individu dengan nilai bersih yang tinggi (high net worth), perbadanan multinasional, perniagaan yang sedang berkembang, serta membantu mereka menguruskan hal ehwal cukai yang kompleks dengan jelas dan yakin.
Beliau mempunyai pengalaman yang cukup meluas dalam pelbagai tugasan melibatkan cukai, termasuk pematuhan cukai korporat, Cukai Keuntungan Modal (CGT), cukai pegangan, duti setem, Cukai Keuntungan Harta Tanah (RPGT), Cukai Jualan dan Perkhidmatan (SST), serta khidmat nasihat mengenai pelaburan masuk dan keluar negara. Beliau juga menerajui bidang yang merangkumi insentif cukai, audit dan siasatan cukai, khidmat nasihat pelanggan peribadi, usaha wajar (due diligence) cukai, dan khidmat nasihat e-Invois. Ia secara tidak langsung, beliau memberikan sokongan yang menyeluruh merentasi pelbagai peringkat dalam urusan perniagaan.
Selain daripada khidmat nasihat pelanggan, beliau juga turut aktif dalam menyumbang kepada profesion percukaian melalui penulisan dan perkongsian mengenai dasar cukai Malaysia, perkembangan kawal selia, dan amalan terbaik industri. Beliau telah mengarang pelbagai jenis artikel teknikal dan buletin profesional, dengan penerbitan yang dipaparkan oleh International Bureau of Fiscal Documentation (IBFD), dan Wolters Kluwer (CCH) termasuk sumbangan kepada kemas kini kandungan Cukai Jualan dan Perkhidmatan Malaysia.
Keahlian Profesional
- Ejen Cukai Berlesen yang berdaftar dengan Kementerian Kewangan Malaysia (MOF)
- Ahli Chartered Tax Institute of Malaysia (CTIM)
- Ahli Persatuan Fiskal Antarabangsa (IFA)
- Penasihat Industri bagi Program Perakaunan dan Kewangan HELP Academy
Sebagai rakan kongsi RinggitPlus dengan kepakaran cukai yang dipercayai, Pugaleshwaran menyemak dan mengesahkan kandungan percukaian Malaysia bagi memastikan maklumat tersebut tepat, patuh undang-undang, dan relevan untuk kegunaan rakyat Malaysia dalam kehidupan seharian.
