Data terkini daripada portal MyLabourHub Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM) menunjukkan bilangan pekerja bekerja sendiri berusia 20 hingga 24 tahun meningkat daripada 128,000 orang pada 2013 kepada 286,000 orang pada 2025. Ini menunjukkan peningkatan sebanyak 123% dalam tempoh 12 tahun dan ia adalah kadar kenaikan yang paling tinggi berbanding kumpulan umur lain. Tetapi, caruman Kumpulan Wang Simpanan Pekerja (KWSP) dan Pertubuhan Keselamatan Sosial (PERKESO) tidak lagi dikreditkan secara automatik apabila anda bekerja tanpa majikan.
Kumpulan ini dikategorikan sebagai pekerja dengan akaun sendiri (own-account workers), iaitu mereka yang menguruskan perniagaan, perkhidmatan, atau pertanian sendiri tanpa menggaji pekerja berbayar. Nisbah mereka berbanding keseluruhan tenaga kerja atas akaun sendiri naik daripada 5.6% pada 2013 kepada 11% pada 2025. Kira-kira setiap satu daripada sembilan pekerja bekerja sendiri di Malaysia kini berada di awal usia 20-an.
Anak Muda, Kawasan Bandar, Dan Kerja Berasaskan Aplikasi
Kadar kenaikan menurun mengikut usia. Pekerja dalam usia pertengahan mencatatkan pertumbuhan yang lebih perlahan, manakala kumpulan yang paling tua menurun dalam tempoh yang sama.
| Kumpulan Umur | Perubahan Pekerja Atas Akaun Sendiri (2013–2025) |
| 20 hingga 24 | Meningkat 123% |
| 25 hingga 29 | Meningkat 34% |
| 30 hingga 34 | Meningkat 26% |
| 45 hingga 59 | Menurun 5% hingga 20% |
Usia 20-an ialah fasa yang terbaik untuk simpanan KWSP anda berkembang dalam jangka panjang. Apabila anda bekerja sendiri, tiada majikan akan mencarumkan wang tersebut bagi pihak anda.
Lokasi kerja juga turut berubah. Pada 2013, pekerja dengan akaun sendiri terbahagi hampir seimbang antara di dalam dan luar bandar. Menjelang 2025, kira-kira dua daripada tiga pekerja berada di kawasan bandar. Pemandu e-hailing, penghantar (p-hailing), pekerja bebas (freelancer), guru tuisyen, dan peniaga dalam talian kini membentuk sebahagian besar yang semakin meningkat dalam kalangan pekerja bekerja sendiri di Malaysia.
Laporan sampingan Bank Dunia mengenai pekerjaan tidak formal mendapati platform pekerjaan berasaskan lokasi yang berdaftar dengan Perbadanan Ekonomi Digital Malaysia (MDEC) melonjak daripada 8 platform pada 2016 kepada 106 platform pada 2021. Bilangan pekerja aktif di platform berkenaan turut melonjak daripada kira-kira 18,000 kepada lebih 225,000 orang dalam tempoh yang sama.
Graduan Terlepas Peluang Dipaksa Bekerja Sendiri
Laporan Shifting Tides oleh Institut Penyelidikan Khazanah mendapati 48.6% graduan Malaysia mempunyai kelayakan melebihi syarat (overqualified) berbanding skop pekerjaan yang dipegang pada 2021. Hanya 43.4% mendapat peranan yang sepadan dengan ijazah mereka. Lebih satu pertiga graduan yang bermula dalam pekerjaan tidak sepadan ini masih belum mengalami perubahan kerjaya selepas beberapa ketika.
Pola yang sama berlaku dalam kalangan pekerja tidak formal. Menurut Bank Dunia (2020), 73.2% pekerja tidak formal berkelayakan tinggi bekerja dalam sektor berkemahiran rendah atau sederhana, berbanding hanya 26.5% bagi graduan yang memegang pekerjaan formal.
Pendapatan pun berbeza. Bank Dunia menganggarkan pekerja sektor formal memperoleh pendapatan kira-kira 30% lebih tinggi berbanding pekerja tidak formal pada 2019, selepas mengambil kira faktor pendidikan, umur, sektor, etnik, dan lokasi. Institut Penyelidikan Khazanah mendapati ramai graduan yang mula bekerja sendiri akan kembali kepada pekerjaan biasa sebaik sahaja ada kekosongan jawatan tetap yang stabil.
Kebebasan Menentukan Waktu Kerja Sendiri
Bagi ramai anak muda, tarikan utama bekerja sendiri ialah mempunyai kelebihan dalam menentukan masa dan cara kerja masing-masing. Anda boleh menyambung pengajian secara separuh masa atau menguruskan tanggungjawab keluarga mengikut jadual peribadi anda sambil bekerja.
Tanggungjawab harian ini bukan perkara kecil. Terbitan Khas DOSM mengenai Time Spent on Unpaid Domestic and Care Work mendapati rakyat Malaysia menghabiskan purata 5 jam 12 minit sehari untuk urusan rumah tangga dan penjagaan keluarga. Angka ini meningkat kepada 6 jam 7 minit dalam kalangan wanita. Waktu pejabat yang ketat sukar disesuaikan dengan beban ini, sementara kerja sendiri pula dapat memberi anda ruang untuk susun semula jadual mengikut keperluan peribadi.
Institut Penyelidikan Khazanah turut mencatatkan platform digital kini lebih meluas. Bukan sahaja platform e-hailing dan penghantaran makanan, malah kini ia merangkumi penulisan iklan (copywriting), pengaturcaraan (coding), hinggalah perkhidmatan penjagaan anak.
Caruman KWSP Dan PERKESO Kini Jadi Tanggungjawab Anda
Bagi pekerjaan bergaji tetap, potongan KWSP dibuat terus daripada gaji anda setiap bulan, malah majikan akan menambah caruman tambahan sebanyak 12% atau 13%. Anda juga dilindungi di bawah PERKESO sekiranya berlaku kemalangan tempat kerja atau masalah kesihatan berkaitan pekerjaan.
Kedua-dua ini tidak berlaku secara automatik apabila anda bekerja sendiri. Bekerja secara bebas selama lima tahun tanpa mendaftar KWSP dan PERKESO sendiri bermakna tiada siapa akan ingatkan anda, dan caruman bagi tahun-tahun yang terlepas tidak boleh diganti semula. Anda bakal melangkah ke usia akhir 20-an dengan jurang simpanan KWSP lima tahun berbanding rakan sebaya yang bergaji tetap, sebelum mengambil kira potensi dividen yang sepatutnya dijana daripada simpanan tersebut.
Akta Pekerja Gig 2025 (Akta 872), yang dikuatkuasakan sepenuhnya pada 31 Mac 2026, kini mewajibkan penyedia platform mendaftarkan pekerja gig dengan PERKESO dan memotong 1.25% secara automatik daripada setiap tugasan yang diselesaikan. Jika anda bekerja terus dengan pelanggan tanpa melalui platform, anda masih boleh mendaftar di bawah skim LINDUNG Kendiri (dahulu dikenali sebagai Skim Keselamatan Sosial Pekerjaan Sendiri). Di bawah Belanjawan 2026, kerajaan turut memberi subsidi caruman sebanyak 70% bagi pendaftar kali pertama dalam sektor tidak wajib, dan 50% bagi tahun kedua.
Cara Untuk Mula Mencarum Untuk Persaraan Sendiri
Caruman persaraan bagi pekerja yang bekerja sendiri kekal secara sukarela. Skim i-Saraan Plus yang diperkenalkan pada Januari 2026 menawarkan insentif padanan kerajaan sebanyak 20% bagi pekerja e-hailing dan p-hailing untuk caruman KWSP mereka, tertakluk kepada had RM600 setahun sehingga maksimum RM6,000 sepanjang hayat. Caruman RM3,000 setahun sudah cukup untuk anda layak menerima insentif penuh RM600 tersebut. Insentif ini hanya terpakai untuk caruman yang dibuat menerusi platform anda dan caruman secara terus melalui i-Akaun mungkin tidak layak.
Bagi pekerja bekerja sendiri yang lain, anda boleh menyertai skim i-Saraan sedia ada. Caruman RM2,500 setahun akan menerima insentif padanan penuh RM500, terhad kepada RM5,000 sepanjang hayat.
Jika anda merancang untuk bekerja secara bebas untuk beberapa tahun, penting untuk anda mendaftar KWSP dan PERKESO terlebih dahulu. Pendaftaran PERKESO boleh dibuat secara dalam talian dalam beberapa minit sahaja, manakala i-Saraan boleh ditetapkan terus melalui i-Akaun KWSP anda.
Ikuti saluran WhatsApp rasmi kami untuk tip kewangan dan kemas kini terkini.
Seorang yang gemar menulis dan berkongsi idea. Minat terhadap perjalanan dan pengalaman baharu, serta menghargai keindahan dunia dari pelbagai perspektif. Sentiasa mencari inspirasi dalam perkara-perkara kecil di sekeliling.
