Pengurusan kewangan peribadi tidak semestinya perlu diatur dengan rumit atau memerlukan pelan yang terlalu kompleks. Kaedah bajet 50/30/20 menawarkan satu rangka kerja yang ringkas tetapi berkesan, dengan membahagikan pendapatan bulanan kepada tiga kategori utama: 50% untuk keperluan, 30% untuk kehendak, dan 20% untuk simpanan serta bayaran hutang.
Pendekatan ini sangat popular dalam kalangan masyarakat kerana ia mudah difahami, fleksibel dan boleh digunakan oleh kebanyakan individu. Namun begitu, dalam konteks Malaysia, khususnya dengan kos sara hidup yang semakin meningkat di bandar besar, timbul persoalan sama ada kaedah ini masih relevan dan realistik.
Artikel ini menerangkan bagaimana peraturan 50/30/20 boleh digunakan, diubah suai dan disesuaikan dengan realiti kewangan rakyat Malaysia.
Apa Itu Peraturan Bajet 50/30/20?
Peraturan bajet 50/30/20 ialah satu kaedah pengurusan kewangan yang membahagikan pendapatan bersih bulanan anda kepada tiga bahagian utama. 50% diperuntukkan untuk keperluan asas, iaitu perbelanjaan yang wajib dibayar untuk meneruskan kehidupan seharian seperti tempat tinggal, makanan dan pengangkutan. 30% pula digunakan untuk kehendak, iaitu perbelanjaan gaya hidup yang tidak kritikal tetapi memberi keselesaan dan keseronokan. Baki 20% dikhaskan untuk simpanan dan bayaran hutang, yang bertujuan membina keselamatan kewangan jangka panjang.
Kaedah ini diperkenalkan oleh Elizabeth Warren melalui bukunya All Your Worth dan direka untuk membantu individu mengimbangi keperluan semasa dengan persediaan masa depan. Walaupun angka peratusan ini sering dijadikan rujukan, ia bukan peraturan yang mesti dipatuhi sepenuhnya, sebaliknya ia hanyalah satu garis panduan yang boleh diubah suai mengikut situasi kewangan masing-masing.
Cara Mengira Bajet 50/30/20 Berdasarkan Pendapatan Anda
Pengiraan bajet 50/30/20 perlu dibuat berdasarkan pendapatan bersih, iaitu jumlah gaji yang diterima selepas potongan wajib seperti KWSP dan SOCSO. Contohnya, jika pendapatan bersih bulanan anda ialah RM4,500, sekitar RM2,250 diperuntukkan untuk keperluan, RM1,350 untuk kehendak, dan RM900 untuk simpanan serta bayaran hutang.
Bagi individu yang mempunyai pendapatan tidak tetap seperti freelancer atau mereka yang bergantung kepada komisen, pendekatan yang lebih selamat ialah menggunakan purata pendapatan 6 hingga 12 bulan, atau mengambil bulan dengan pendapatan paling rendah sebagai asas bajet. Ini membantu mengelakkan perbelanjaan berlebihan pada bulan pendapatan tinggi dan kekurangan wang pada bulan pendapatan rendah.
Contoh Pecahan Bajet
| Pendapatan | Keperluan (50%) | Kehendak (30%) | Simpanan (20%) |
| RM3,000 | RM1,500 | RM900 | RM600 |
| RM4,500 | RM2,250 | RM1,350 | RM900 |
| RM6,000 | RM3,000 | RM1,800 | RM1,200 |
Apakah Yang Dikira Sebagai Keperluan dan Kehendak?
Keperluan (Needs)
- Sewa atau ansuran rumah
- Barangan runcit asas
- Bil utiliti (air, elektrik, internet)
- Pengangkutan (petrol, tol, LRT/MRT)
- Insurans asas
- Bil telefon asas
- Bayaran hutang minimum
- Perbelanjaan perubatan biasa
Kehendak (Wants)
- Makan di luar dan food delivery
- Hiburan (wayang, konsert, Netflix, Spotify)
- Pakaian dan gajet tidak penting
- Keahlian gim dan hobi
- Percutian
Tip penting: Keperluan ditentukan oleh fungsi, bukan harga. Kereta murah untuk kerja ialah keperluan; kereta mahal ialah kehendak.
Adakah Sumbangan KWSP Termasuk Dalam Bajet 50/30/20?
Sumbangan wajib KWSP tidak termasuk dalam pengiraan bajet 50/30/20 kerana potongan tersebut dibuat sebelum pendapatan bersih diterima. Oleh itu, struktur 50/30/20 hanya digunakan ke atas jumlah wang yang benar-benar masuk ke akaun anda setiap bulan.
Bahagian simpanan sebanyak 20% bertujuan untuk simpanan tambahan di luar KWSP, seperti dana kecemasan, simpanan jangka pendek, pelaburan, atau caruman sukarela KWSP i-Saraan dan Skim Persaraan Swasta (PRS) jika berkemampuan.
Menyesuaikan Kaedah 50/30/20 Dengan Kos Hidup Di Malaysia
Di kawasan dengan kos sara hidup yang tinggi seperti Kuala Lumpur, Pulau Pinang atau Johor Bahru, kaedah 50/30/20 sering perlu disesuaikan.
Langkah pertama ialah menilai perbelanjaan selama satu hingga dua bulan untuk memahami corak perbelanjaan sebenar. Daripada situ, anda boleh mengenal pasti kos tetap yang boleh dikurangkan, seperti pelan telefon atau insurans yang tidak lagi sesuai.
Menggunakan bajet yang fleksibel dan memberi tumpuan kepada pembinaan tabiat menyimpan adalah lebih penting daripada mencapai peratusan yang “sempurna”. Menyimpan 10% hingga 15% secara konsisten jauh lebih baik daripada mensasarkan 20% tetapi tidak melakukannya langsung.
Cara Mudah Untuk Urus Duit Gaji Dengan Bajet 50/30/20 Anda
Cara paling mudah adalah dengan menggunakan tiga akaun bank atau e-dompet yang berasingan. Apabila gaji anda masuk, wang tersebut terus dibahagikan mengikut peratusan, iaitu 50% ke akaun keperluan, 30% ke akaun kehendak, dan 20% ke akaun simpanan.
Selepas itu, setiap perbelanjaan dibuat hanya daripada akaun yang telah ditetapkan bagi kategori masing-masing, sekali gus membantu anda mengawal perbelanjaan dengan lebih berdisiplin.
Kebanyakan aplikasi perbankan di Malaysia seperti Maybank MAE, CIMB Clicks dan Touch ’n Go eWallet juga dilengkapi dengan fungsi penjejakan perbelanjaan automatik. Aplikasi ini mengkategorikan transaksi anda dan menyediakan laporan bulanan, menjadikannya lebih mudah untuk menilai corak perbelanjaan dan memahami ke mana wang anda sebenarnya dibelanjakan.
Selain itu, anda boleh merekodkan setiap perbelanjaan secara manual menggunakan spreadsheet ringkas dengan tiga kategori utama iaitu keperluan, kehendak dan simpanan. Pada akhir bulan, jumlah perbelanjaan boleh dikira mengikut peratusan bagi setiap kategori dan diselaraskan jika perlu untuk bulan seterusnya.
Kaedah yang terbaik ialah kaedah yang benar-benar anda akan gunakan secara konsisten. Oleh itu, mulakan dengan cara yang paling mudah dan praktikal untuk anda, kerana walaupun hanya menggunakan aplikasi nota untuk mencatat perbelanjaan harian sudah memadai jika anda mampu mengekalkannya dalam jangka panjang.
Kesilapan Lazim Dalam Bajet 50/30/20 Yang Perlu Dielakkan
Kesilapan paling biasa ialah menganggap kehendak sebagai keperluan. Hampir semua orang pernah melakukannya, terutamanya apabila berkata, “Saya perlukan iPhone baharu,” sedangkan telefon sedia ada masih berfungsi dengan baik. Dalam hal ini, penting untuk bertegas dan jujur terhadap diri sendiri tentang perbezaan antara apa yang benar-benar diperlukan dan apa yang sekadar diinginkan, walaupun ia terasa tidak selesa.
Satu lagi kesilapan yang sering berlaku ialah terlupa mengambil kira perbelanjaan tidak berkala seperti insurans kereta, cukai jalan dan pemeriksaan kesihatan yang biasanya dibayar setahun sekali, tetapi sebenarnya perlu dirancang dalam bajet bulanan. Cara terbaik ialah membahagikan kos tahunan kepada dua belas bulan dan memasukkannya ke dalam pengiraan perbelanjaan keperluan supaya anda tidak terkejut apabila bayaran tersebut tiba.
Dana kecemasan juga sepatutnya diberi keutamaan berbanding perkara lain. Sebelum mula melabur atau membuat bayaran tambahan ke atas hutang, sasarkan untuk menyimpan sekurang-kurangnya perbelanjaan bagi tiga bulan dalam akaun simpanan yang mudah diakses. Ini penting untuk melindungi anda daripada kejadian tidak dijangka seperti kehilangan pekerjaan atau kecemasan perubatan.
Akhir sekali, akan ada bulan-bulan tertentu di mana perbelanjaan kehendak melebihi bajet yang dirancang, dan itu adalah perkara biasa dalam kehidupan sebenar. Daripada berputus asa sepenuhnya, lebih baik menilai apa yang berlaku, membuat pelarasan yang perlu, dan kembali ke landasan pada bulan berikutnya. Pengurusan kewangan yang baik adalah tentang konsistensi jangka panjang, bukannya kesempurnaan setiap bulan.
Bagaimana Jika Sewa Rumah Sahaja Melebihi 50% Pendapatan?
Bagi ramai rakyat Malaysia yang tinggal di kawasan bandar seperti Kuala Lumpur, Petaling Jaya atau Penang, sewa rumah sahaja kadangkala sudah melebihi 50% daripada pendapatan bulanan. Dalam situasi ini, kaedah 50/30/20 mungkin tidak realistik untuk diaplikasikan sepenuhnya. Namun, keadaan ini tidak bermakna seseorang itu gagal mengurus kewangan.
Peraturan 50/30/20 ialah panduan, bukan peraturan mutlak. Jika kos perumahan terlalu tinggi, pendekatan yang lebih praktikal ialah melaraskan peratusan bajet buat sementara waktu. Ada yang menggunakan struktur seperti 60/20/20 atau 70/20/10, di mana perbelanjaan keperluan meningkat, perbelanjaan kehendak dikurangkan, dan simpanan diteruskan walaupun pada kadar yang lebih kecil.
Selain itu, pengurangan perbelanjaan kehendak selalunya menjadi ruang paling fleksibel untuk mengimbangi bajet apabila kos keperluan tinggi. Bagi tempoh jangka sederhana, menilai semula pilihan perumahan juga boleh membantu, sama ada melalui perkongsian rumah, berpindah ke kawasan yang lebih jauh dari pusat bandar, atau memilih kediaman yang lebih kecil dan ringkas. Jika kos hidup tidak dapat dikurangkan, meningkatkan pendapatan melalui kerja sampingan, freelance atau peningkatan kemahiran kerjaya boleh menjadi langkah seterusnya.
Secara ringkasnya, apabila sewa melebihi 50% pendapatan, bajet perlu disesuaikan dengan realiti sebenar. Simpanan kecil yang konsisten tetap lebih baik daripada tiada simpanan langsung.
Soalan Lazim Bajet 50/30/20
Adakah ia realistik di Malaysia?
Ia bergantung di mana anda tinggal dan jumlah pendapatan. Untuk mereka yang berpendapatan >RM4,000 di kawasan kos sederhana, struktur 50/30/20 biasanya boleh diikuti. Di bandar besar, anda mungkin perlu sesuaikan seperti 60/20/20.
Macam mana kalau saya tak boleh simpan 20%?
Simpanan sedikit pun lebih baik daripada tidak langsung. Jika ianya agak susah untuk menyimpan 20% daripada gaji anda, mula dengan 10% atau 5% dulu dan naikkan peratusannya bila anda sudah lebih berkemampuan.
Perlu ikut peratusan betul-betul setiap bulan?
Tidak semestinya. Peratusan ialah panduan, bukan peraturan keras. Fokus pada trend keseluruhan bajet anda setiap beberapa bulan.
Patut bayar hutang atau simpan dulu?
Mulakan dengan dana kecemasan kecil (RM1,000–RM2,000), kemudian fokus pada hutang berbunga tinggi (contoh: kad kredit). Selepas itu bina dana kecemasan 3 bulan sambil menyimpan dan melabur.
Jadikan Kaedah 50/30/20 Sesuai Dengan Kehidupan Anda
Kaedah bajet 50/30/20 bukan formula ajaib, tetapi satu kerangka yang fleksibel untuk membantu anda memahami dan mengawal aliran wang. Sesetengah orang mungkin menggunakan 60/20/20, manakala yang lain memilih susunan berbeza dan semua ini adalah boleh diterima selagi anda berbelanja secara sedar dan menyimpan secara konsisten.
Secara kesimpulannya, kejayaan pengurusan kewangan tidak bergantung kepada peratusan semata-mata, tetapi kepada kejujuran terhadap corak perbelanjaan sendiri, disiplin dalam membuat keputusan, dan kesabaran untuk membina tabiat kewangan yang sihat dari masa ke masa.
Mahukan tip kewangan yang lebih bijak? Sertai Saluran WhatsApp kami.
